با توهم های زندگی روزانه تان آشنا شوید!

0 3,884

هنرمندان صدها یا شاید هم هزاران سال پیش توهم را اختراع کردند. ما هم امروزه از این توهم استفاده می‌کنیم و آن را در قالب فناوری‌ها و شکل‌های جدید پیاده کرده ایم.

باوجود اینکه براساس تعریف رایج و علمی، توهمات واقعیت ندارند اما دانشمندان همواره به دنبال راه‌هایی بوده اند تا از آنها برای تاثیرگذاری روی دنیای واقعی استفاده کنند. در این پست ساختنی قصد داریم ۱۰ کاربرد عملی توهم که یا از توهم استفاده می‌کنند یا آن را کنترل می‌کنند را به شما معرفی کنیم؛ از کشتی‌های جنگی تا واقعیت مجازی، از تندیس داوود میکل آنژ تا مجسمه آزادی.

فایل‌های MP3 با فشرده سازی اتلافی در واقع نوعی توهم ایجاد می‌کنند
فایل‌های MP3 با فشرده سازی اتلافی در واقع نوعی توهم ایجاد می‌کنند

۱- فایل‌های صوتی MP3

تمام MP3‌ها براساس توهم ساخته می‌شوند. یک MP3 ، محصول یک ” فشرده سازی با اتلاف صوتی ” است که در آن بخش‌هایی از سیگنال‌های صوتی حذف می‌شوند تا فایل صوتی کوچک تر شود اما کیفیت فایل صوتی اصلاً تغییر نمی‌کند و کیفیت تجربه شونده افت نمی‌کند (یا حداقل افت را دارد).

فشرده سازی فایل‌های MP3 چطور انجام می‌شود؟ این فایل‌های بطور کلی صداهای غیرقابل شنیدن را حذف می‌کنند. برای مثال، اگر دو صدا بصورت همزمان و بسیار نزدیک با هم ارائه شوند، مغز بسته به شدت و حدت این دو صدا فقط یکی از آنها را دریافت می‌کند. این پدیده با نام “پوشاننده (masking)” شناخته می‌شود. دایانا دوتچ ، روانشناس ادراکی و شناختی از دانشگاه کالیفرنیا در اینباره می‌گوید: ” فشرده سازی با اتلاف صوتی قطعاً حاوی یک توهم است. با این روش می‌توانید مقدار اطلاعات یک سیگنال را کاهش دهید و مغز هم این شکاف را برای شما پر می‌کند.”

فایل‌های MP3 با حذف کردن صداهایی که ما معمولاً قادر به شنیدن آنها نیستیم و استفاده از روش‌های فشرده سازی سنتی که برای ذخیره حافظه اطلاعات حذف شده را رمزگذاری می‌کنند، می‌توانند حجم فایل‌های صوتی را تا ۹۰ درصد کاهش دهند.

۲- لامپ‌های مربوط به آینده

در سال ۲۰۱۲ استفان مک نیک،یک عصب شناس شناختی از مرکز پزشکی دانشگاه ایالتی نیویورک و همکارانش یک توهم را کشف کردند که به مغز اجازه می‌دهد لامپی که ۱۳ درصد اوقات سوسو می‌زند را همواره درخشان ببیند. محققان امیدوارند بتوانند با استفاده از این توهم لامپ‌هایی بسازند که باعث ۲۰ درصد صرفه جویی در مصرف برق خانوار می‌شود.

می‌دانستید که همه لامپ‌ها اطراف ما سوسو می‌زنند اما ما نور آنها را ثابت و مداوم می‌بینیم؟
می‌دانستید که همه لامپ‌ها اطراف ما سوسو می‌زنند اما ما نور آنها را ثابت و مداوم می‌بینیم؟

محققان متوجه شده اند که لامپ‌های حبابی از ابتدای ساخت شان سو سو می‌زده اند. برای مثال، توماس ادیسون دریافت که لامپ‌ها در هر ثانیه ۶۰ بار سوسو می‌زنند تا شبیه یک منبع نور دائمی‌بنظر برسند.

مک نیک و همکارانش کشف کردند درک انسان از روشنایی تنها به طول دوره تابش نور مربوط نیست بلکه با تناوب آن هم ارتباط دارد. یافته‌های آنها نشان می‌دهد اگر پالس‌های ۶۷ میلی ثانیه ای از نور با دوره‌های ۱۰ میلی ثانیه ای تاریکی بصورت متناوب ارائه شوند، مغز انسان فقط نور را می‌بینید و متوجه سوسو زدن منبع نور نمی‌شود.

مک نیک معتقد است می‌توان از این یافته برای ساخت چراغ‌هایی با مصرف انرژی کمتر و عمر بیشتر استفاده کرد. میزان ذخیره انرژی این لامپ‌ها می‌تواند بسیار چشمگیر باشد – تقریباً برابر یک چهارم کل انرژی که صرف روشنایی می‌شود. این اختراع ثبت شده است و مک نیک هم برای تحقیق روی شالوده فیزیولوژیکی این توهم در مغز از بنیاد ملی علوم کمک مالی دریافت کرده است.

۳- تناسب اندام با کمک توهم Delboeuf

دانشمندان از مدت‌ها قبل می‌دانند که توهم Delboeuf میتواند منجر به قضاوت اشتباه درباره اندازه دایره‌های یکسانی شود که توسط دایره‌های بزرگتر احاطه شده اند. هرچه فضای خالی اطراف دایره داخلی بیشتر باشد، دایره کوچکتر بنظر می‌رسد.

در سال ۲۰۰۶ هم برایان وان سینک و کوئرت فان ایترسوم کشف کردند که بشقاب‌های بزرگتر باعث می‌شوند مقدار ثابتی غذا کمتر بنظر برسد و برعکس. همچنین دانشمندان دریافته اند که از سال ۱۹۶۰ متوسط اندازه یک ظرف بشقاب شام در ایالات متحده ۲۲ درصد افزایش یافته است. شاید به همین خاطر باشد که مصرف غذا هم به همین نسبت افزایش یافته است.

از سال 1960بخاطر اندازه یک ظرف غذای امریکایی 22 درصد افزایش یافته است
از سال ۱۹۶۰بخاطر اندازه یک ظرف غذای امریکایی ۲۲ درصد افزایش یافته است

این یافته‌های نشان می‌دهند که با استفاده از بشقاب‌های کوچکتر یک گام ساده بسوی کاهش چربی‌های دور کمر و اتلاف مواد غذایی است. جنبش بشقاب‌های کوچک در ایالات متحده قصد دارد خانواده‌ها و رستوران‌ها را به استفاده از بشقاب‌های کوچکتر تشویق کند.

جالب است بدانید که دو محقق به نام‌های اشتفان کالبکن و‌هاکون سیلن در یک مطالعه نشان داده اند که هتل‌های زنجیره ای کشورهای اسکاندیناوی با استفاده از بشقاب‌های کوچکتر موفق شده اند زباله‌های غذایی را تا ۲۰ درصد کاهش دهند. این هتل‌ها در کنار استفاده از بشقاب‌های کوچکتر، مهمان‌ها را تشویق می‌کردند تا در طی یک وعده غذایی بیشتر از یکبار به بوفه سر بزنند تا در بار اول بشقاب شان را بیش از حد پر نکنند.

۴- ترافیک سنگین

ترافیک سر شیب جاده‌ها هم ناشی از یک توهم بینایی است
ترافیک سر شیب جاده‌ها هم ناشی از یک توهم بینایی است

در جاده‌ها و خیابان‌هایی که سراشیبی دارند، معمولاً هنگام حرکت خودروها از پایین شیب به بالا ترافیک سنگینی ایجاد می‌شود. توهم دیداری یک شیب عمودی باعث قضاوت اشتباه رانندگان درباره شیب جاده می‌شود. اما این توهم چه ربطی به ترافیک دارد؟ رانندگان در نقطه شروع شیب نمی‌توانند تشخیص دهند که به درحال حرکت به سمت بالای شیب هستند و از همین رو افزایش شتاب حرکت می‌کنند. همین کاهش سرعت در سر شیب باعث ایجاد ترافیک‌های سنگین در این قسمت می‌شود.

محققان ژاپنی معتقدند الگوهای راه راه روی دیوارهای نزدیک جاده یا خیابان می‌تواند به مقابله با این توهم کند و باعث کاهش ترافیک شود. این محققان درحال حاضر با استفاده از شبیه سازی رانندگی در حال امکان سنجی و بررسی میزان کارایی این پیشنهاد برای مقابله با این توهم و ترافیک ناشی از آن هستند.

خطای فورس پرسپیکتیو ناشی از فقدان سیستم بینایی سه بعدی است
خطای فورس پرسپیکتیو ناشی از فقدان سیستم بینایی سه بعدی است

۵- فورس پرسپیکتیو (Forced perspective)

فورس پرسپیکتیو بر یک توهم نوری متکی است که باعث می‌شود اشیا نسبت به واقعیت نزدیک تر، دورتر، بزرگتر یا کوچکتر بنظر برسند. برای مثال آخرین صحنه فیلم کازابلانکا را به یاد بیاورید؛ هواپیمای درحال فرار در واقع یک برش مینیاتوری و صاف است که درکنار سایر اجزای صحنه باعث ایجاد این توهم اندازه شده است. اگر بخواهید با استفاده از این خطای دید در فیلم‌های امروزی آشنا شوید، می‌توانیم به‌هاگرید در هری پاتر و کوتوله و‌هابیت‌هادر سه گانه ارباب حلقه‌ها اشاره کرد.

مک نیک درباره توهم فورس پرسپیکتیو می‌گوید : ” فورس پرسپیکتیو به این خاطر رخ می‌دهد که سیستم دید سه بعدی در انسان کامل نیست. ما برای دیدن از یک شبکیه مسطح – یک دستگاه دو و نیم بعدی – استفاده می‌کنیم و به همین خاطر تشخیص اندازه و فاصله باید به کمک‌های اجزای خارجی تکیه کنیم.”

از کاربردهای این توهم در مجسمه سازی میتوان به تندیس داوود میکل آنژ و مجسمه آزادی اشاره کرد. این توهم دیداری باعث می‌شود تناسب و ابعاد آنها وقتی از پایین به آنها نگاه می‌کنیم، طبیعی تر بنظر برسند. از فورس پرسپیکتیو در پارک‌های تفریحی هم استفاده شده است؛ قصر سیندرلا در پارک والت دیزنی و قلعه‌هاگوارتز در استودیو یونیورسال با استفاده از این خطار بسیار چشم نواز تر دیده می‌شوند.

۶- ویدیو

در تمام فیلم‌هایی که می‌بینیم هم همین اتفاق می‌افتد
در تمام فیلم‌هایی که می‌بینیم هم همین اتفاق می‌افتد

انیمیشن‌ها، فیلم‌ها و ویدیوهای آنلاین همگی به یک توهم نوری به نام پدیده فی متکی هستند؛ به این ترتیب که تصاویر ثابتی که با یک توالی سریع نمایش داده می‌شوند، باعث ایجاد توهم حرکت مداوم می‌شود. برای مثال، یک فیلم در هر ثانیه دست کم ۲۴ تصویر ثابت به بینندگان ارائه می‌کند و سوسو زدن این تصاویر به قدری سریع است تا باعث ایجاد تورم حرکت بی وقفه شود.
مک نیک درباره این توهم می‌گوید: ” پدیده فی به این خاطر رخ می‌دهد که سیستم بینایی ما اصلاً حرکت را نمی‌بیند. سیستم بینایی ما درواقع لبه زاویه‌های مختلف را می‌بینید و فرض را بر این میگذارد که آنها در حال حرکت هستند. بنابراین وقتی یک جعبه را می‌بینید و بعد از چشمک زدنتان جای آن جعبه عوض شده است، سیستم بینایی شما آن را بصورت یک حرکت می‌بیند چون حرکات واقعی را هم دقیقاً با همین تکنیک می‌بینید.”

۷- واقعیت مجازی

نمایشگرهای واقعیت مجازی درست مثل Oculus Rift به چندین سال تحقیق درباره شبیه سازی پرواز متکی است که آنهم به نوبه خود بر دانش انسان از جهان هنر و نحوه استفاده از توهم‌های دیداری برای گول زدن چشم و شبیه سازی عمق مبتنی است.

مک نیک در توضیح این کاربرد توهم گفته است: ” مغز ما برای دیدن عمق همیشه از سرنخ‌های مناظر بیرونی استفاده کرده است؛ حتی قبل از بوجود آمدن هنر. هنرمندان تنها این قوانین را کشف کردند و از آنها برای دادن عمق و اندازه متفاوت با واقعیت به اشیا استفاده کردند.”

برای مثال، با استفاده از نمای خطی می‌توان توهم عمق را ایجاد کرد؛ به این ترتیب خطوط همگرا می‌شوند و اشیا با اندازه کوچکتر کشیده می‌شوند تا از دید بیننده در حال عقب نشینی دیده شوند. با استفاده از نمای هوایی می‌توان اشیا را دورتر از آنچه هستند، نشان داد؛ برای اینکار باید اشیا را بلوری تر و با ته رنگ آبی کشید تا اثر مه جوی شبیه سازی شود و اشیا دورتر بنظر برسند. با استفاده از تکنیک‌های سایه زنی می‌توان تاثیر نور و سایه روی اجسام را شبیه سازی کرد و توهم فرم را ایجاد کرد.

شبیه ساز پرواز افکت‌هایی مثل تصاویر کج و لرزنده یا صدا برای ایجاد توهم واقعیت در نمایشگر استفاده می‌کنند. واقعیت مجازی هم به دنبال بازآفرینی تجارب انسان‌هاست؛ مثل لامسه و فضا با استفاده از دستکش‌های سیمی‌یا تردمیل‌های همه سویی است تا با شبیه سازی تعامل بین انسان و محیط مجازی اطراف آنها این توهم‌ها را تقویت کند.

۸- استتار Dazzle

این کشتی‌ها با روش Dazzle استتار شده اند
این کشتی‌ها با روش Dazzle استتار شده اند

کشتی‌های Dazzle به کشتی‌هایی گفته می‌شود که در طول هر دو جنگ جهانی با راه راه‌های پر زرق و برق یا سایر الگوها رنگ می‌شدند تا دشمن را گیج کنند. ایده اصلی این نوع استتار این بود که نمای دشمن از اندازه، محدوده و فضای کشتی مختل کرد و تلفات ناشی از حملات زیردریایی‌ها را کاهش داد.

طبق توضیحات نیک اسکات ساموئل از دانشگاه بریستول، فرمانده یک کشتی U-boat آلمانی حداکثر برای ۵ ثانیه می‌توانست نوک پریسکوپ را بیرون بگیرد و دیدی که در این پنج ثانیه ایجاد میشد آنقدر ضعیف بود که کشتی در معرض خطر حمله قرار بگیرد. ” این پریسکوپ باید در طول این پنج ثانیه محاسبات لازم برای حمله یک اژدر به هدف متحرک را انجام می‌داد. اینکار بخودی خود سخت بود و هدف این نوع استتار هم این بود که با ایجاد اختلال در بینایی اینکار را سخت تر کند.”

در یک آزمایش بر روی آیتم‌های متحرک روی صفحه نمایش، اسکات ساموئل و همکارانش متوجه شدند که الگوهای Dazzle می‌تواند روی ادراک سرعت – بویژه سرعت‌های بالا – تاثیر بگذارد. محققان نشان دادند که در یک حمله موشکی به سمت یک لندور که با سرعت ۹۰ کیلومتر در ساعت و با فاصله ۷۰ متری در حرکت است، استتار Dazzle می‌تواند باعث اشتباه در هدف گیری با فاصله تقریبی یک متر شود. شاید این اختلاف کم بنظر برسد اما همین شکاف برای ساکنان وسایل نقلیه فاصله بین مرگ و زندگی است.

۹- موبایل‌ها

تمام دستگاه‌های موبایل فرکانس پایه را حذف می‌کنند و مغز ما این فرکانس را بازتولید می‌کند
تمام دستگاه‌های موبایل فرکانس پایه را حذف می‌کنند و مغز ما این فرکانس را بازتولید می‌کند

گوشی‌های هوشمند و سایر گوشی‌ها همگی به یک توهم شنیداری به نام پایه گمشده متکی هستند. صداهای پیچیده مثل یک صدا یا موزیک از فرکانس‌های صوتی مختلف تشکیل می‌شوند – برای مثال ۱۰۰، ۲۰۰ یا ۳۰۰ هرتز. در این مثال فرکانس دوم و سوم – که فرکانس‌های‌هارمونیک نام دارند – مضرب‌های فرکانس اولی – که فرکانس پایه نام دارد – هستند.

دکتر دویچ در اینباره می‌گوید: ” در توهم شنیداری پایه گمشده ، تا زمانیکه تعداد کافی از فرکانس‌های مجاور در آن صدا وجود داشته باشد، فرد حتی درصورت حذف شدن فرکانس پایه هم می‌تواند آن را بشنود.”

موبایل‌ها بخاطر اندازه کوچک و کیفیت پایین اسپیکرهایشان فقط صداهای بین ۳۰۰ تا ۳۰۰۰ هرتز را منتقل می‌کنند. فرکانس پایه صدای بزرگسالان معمولاً کمتر از ۳۰۰ هرتز است و این میزان در صدای مردها حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هرتز است. اما ما هنگام صحبت کردن با تلفن هیچگاه مردان را با زنان یا کودکان با بزرگترها را اشتباه نمی‌گیریم. دویچ در همین باره می‌گوید: ” مغز این پایه گمشده را بازسازی می‌کند و به همین خاطر شما می‌توانید فرکانسی که اصلاً منتقل نشده است را بشنوید. اما چرا مغز اینکار را می‌کند؟ صدا در حین حرکتش در هوا، برخوردهای زیادی دارد و همین امر باعث گم شدن یا کاهش اندازه و کیفیت قطعات مختلف صدا می‌شود. میزان قطعات گم شده و کاهش کیفیت صدا به تعداد دیوارها و اشیایی بستگی دارد که به صدا با در مسیر حرکتش با آنها برخورد کرده است. بنابراین تا زمانی که مغز ما دچار توهم شنیداری پایه گمشده است، می‌توانیم صداهایی را که با حرکت در مسیرشان ترکیب فرکانس‌های مختلفی پیدا می‌کنند را بشنویم.”

گوشی‌های امروزی با بهره بردن از این توهم ، پهنای باند فرکانس‌های هر مکالمه را کوچکتر از اندازه واقعی اش مخابره می‌کنند. در حقیقت موبایل‌ها با مخابره اطلاعات کمتر این امکان را دارند که تماس‌های بیشتری را روی یک خط حمل کنند و هزینه‌های تماس را مقرون به صرفه تر کنند.

۱۰- لباس‌های شنا

چرا لباس‌های شنایی که برش‌های بلند دارند، باعث می‌شوند پاها بلندتر دیده شوند؟ کازونوری موریکاوا پاسخ این سوال را به ما می‌گوید: توهم برش بلند.

موریکاوا در یک مطالعه از ۷۶ دانشجو خواست تا به یک نقاشی از زنی که یک لباس شنا با برش‌های بلند و یک لباس بلند پوشیده بود، نگاه کنند. با وجود اینکه طول پاها در هر دو نقاشی یکی بود اما دانشجوها طول پاهای زنی که لباس شنا پوشیده بود را بیشتر تخمین زدند.

این توهم یکی از انواه توهم معروف Müller–Lyer است. رایج ترین نسخه این توهم شامل دو خط با طول یکسان و خطوط مورب است که خطوط انتهایی یکی از این دو خط به سمت بیرون است و خطوط انتهایی دیگر به سمت داخل. حتماً شما هم این تصویر را دیده اید و شما هم فکر کرده اید خطی که خطوط موربش به سمت بیرون است، بلند تر است. موریکاوا می‌گوید در تصویر استفاده شده در آزمایش او هم، شکل Y در محل باز شدن پاها در لباس شنا شکل گرفته و خطوط داخلی پا هم خط اصلی را می‌سازد. با دقت در تصویر متوجه می‌شوید که این تصویر هم دقیقاً مشابه همان خطای دید معروف است.

منبع : http://saakhtani.ir

اشتراک گذاری

قرار دادن یک دیدگاه